این نوشته‌ی کوتاه کلمه به کلمه از کتابِ «دیالکتیکِ روشن‌گری‌» نقل شده است ــ نگاه کنید به آدورنو، تئودور و هورکهایمر، ماکس (۱۳۸۴) دیالکتیکِ روشن‌گری، قطعاتِ فلسفی. ترجمه‌یِ مرادِ فرهادپور و امیدِ مهرگان. تهران: انتشاراتِ گامِ نو. چاپِ دوّم. صفحات ۳۹۳-۳۹۰٫ نویسندگان، متنِ اصلی را در قالبِ گفت‌وگویِ دو جوان در موردِ حرفه‌یِ «پزشکی» در انتهایِ کتاب‌شان آورده‌اند امّا بخشِ«ب»یِ ذهنِ من تلاش کرده‌ است همان گفت‌وگو را عیناً در موردِ حرفه‌یِ «معماری» بازنویسی کند.

***

دو جوان سرگرمِ گفت‌وگوی‌اند:

الف - تو دوست نداری معمار بشوی؟

ب - معمارها به لطفِ حرفه‌شان همیشه با نگه داشتن مردم در پشتِ دیوارها یا هدایت کردنِ آن‌ها از طریقِ درها سر و کار دارند. چنین کاری بی‌شباهت به کارِ انبارداران و گله‌داران یا زندان‌بانان نیست و همین امر باعثِ سنگ‌دل شدنشان می‌شود. به علاوه به خاطرِ نهادی شدنِ پیشرفته، امروزه معمارها در ارتباطِ با مردم، مُعرّفِ کسب و کار و سلسله‌مراتب آنند. آن‌ها اغلب وسوسه می‌شوند تا در مقامِ وکیل‌مدافعِ انبارداران و گله‌‎داران و زندان‌بانان عمل کنند. آنان در برابرِ استفاده‌کنندگانِ از بناها بدلِ به عاملِ تجارتِ بزرگ می‌شوند. اگر کارِ آدمی فروشِ اتوموبیل باشد خیلی ایراد ندارد. ولی اگر کالایی که عرضه می‌شود فضا و چیزی که قرار است در آن قرار بگیرد زندگیِ انسان‌ها باشد، این وضعیتِی‌ است که مایلم از آن دور باشم. حرفه‌یِ بنّاییِ استادکارهایِ قدیمی شاید معصومانه‌ و بی‌ضرر بوده است، ولی اکنون رو به زوال است…

(ادامه…)