در نوشته “طرح یک مساله ، پروسه طراحی” و در زیر لایه متن پیچیده و سنگین آن ، نگرانیهایی مطرح شده است . نگرانی از شکل گیری نامناسب ذهنیت دانشجو توسط برخی از اساتید ، نگرانی در خصوص پرداختن به یک پارامتر در طراحی و رها کردن سایر پارامترهای غالبا مهم و نیز نگرانی های دانشجو و استاد از آینده … و در نهایت رویکردی انتقادی یا فراتر از آن دارد به شیوه تدریس طراحی در برخی آتلیه های معماری که به مطرح شدن آخرین مساله ختم می شود : طرح هایی با الگوی یکسان … در این مقال به نگرانیهای اولیه پرداخته و بررسی آخرین مساله را به نوشته های بعدی موکول میکنیم.

در مورد نگرانی از شکل گیری نامناسب ذهنیت دانشجو … باید دانست که  ذهنیت با یک ترم و دو ترم طراحی شکل نمی گیرد … ذهن فرد را مثل قفسه های یک کتابخانه در نظر بگیرید ، نظریه ها و تلاشهای اساتید مثل کتابهایی یکی یکی در این کتابخانه قرار میگیرند، از کتابهایی بیشتر استفاده میشود که بیشتر تاثیر گذار بوده و فرد آنرا بهتر مطابق با اندیشه های کلی خود یافته است. این تفکر، میتواند توسط استاد پایان نامه و یا توسط استاد مبانی ایجاد شده باشد … تفکر را نمیشود به افراد قالب کرد، چرا که یک امر انتخابی است. برای جایگزین کردن یک تفکر باید جایگزینی بهتر از آن را ارائه کنیم و آنچه را که ما راه درست میدانیم، شاید دقیقا راهی نباشد که دانشجو برمیگزیند. و مهمتر از آن … شاید راه درست نباشد… (ادامه…)

این متن برداشتی خلاصه است از کتاب بوطیقای معماری (poetics of architecture) جلد اول،  کتابی که توسط یک استاد کهنه کار معماری نوشته شده و حاصل سالها تمرین در کنار دانشجویانی از سراسر دنیا و نیز در عرصه حرفه ای است. مطالعه این کتاب را به تمام افرادی که دغدغه طراحی معماری دارند توصیه میکنم … و اما دانشجویان ، اگر مطالعه این کتاب شروعی باشد بر راه بی پایان ساختن ،مسلما خوب است… اما پیمودن راه طراحی خصوصا راههای توصیه شده در این کتاب بدون راهبر و استاد را بسیار مشکل میدانم.

اگر راهبردهای کتاب را به کار می گیرید برای یافتن و درک مصادیق واقعی آن بسیار تلاش کنید. و اگر در سالهای اولیه دانشکده هستید، همانند اولیس[i] خود را به دکل کشتی یادگیری ببندید و آوای زیبای راهبردها را از دور بشنوید و پیش از هر چیز خود را در ترسیم معماری قوی کنید. هنوز هم ،و شاید همیشه اولین و قوی ترین ابزار معمار ، دست اوست … بنابراین تا می توانید کار ببینید، از روی طرح هایی که شما را جذب خود کرده اند، ترسیم کنید، عین آنها را ،این ذهن شما را قوی می کند. یک شطرنج باز قوی، هر روز بازی های قوی انجام گرفته قبلی مسابقات را مرور می کند ولی این کار نه او را دنباله رو می کند و نه مقلد… (ادامه…)